Bên hoa trinh nữ

Thì ra Hoa cũng như Tôi
Nhờ hoa nói hộ một lời :
                               lặng im !

Ngôi đền tình yêu

Ảnh minh họa

TÔI VÔ THẦN

KHI CHƯA BIẾT EM !

Sói thơ

Ảnh: Internet

Chẳng cần biết suốt ngày mưa hay nắng

Sói xám xác xơ khát đợi Trăng lên

Tiếng  hú hút hồn  trái tim cay đắng

Bài thơ này là THẦN LUẬT CỦA ĐÊM

Một chữ làm quỷ kinh thần khiếp

Lũ thỏ tà ma lép nhép cúi đầu

Ta cần chi thấp cao ghế giấy ?

Ôi ! Trái tim Nàng run rẩy...giờ đâu ??

Vểnh tai thính nghe muôn trùng than khóc

Quắc mắt xanh đếm từng mảnh Sao băng

Chỉ Trái tim là vừa mù vừa điếc

Dưới Suối này

               Chết đuối

                       vẫn ôm TRĂNG

Lê Kim Giao

20-11-2011

Sáu lời giới thiệu tập "Thần luật thơ đường"

Lời giới thiệu 1:

                                  THÚ LẮM...LÊ KIM GIAO !

Anh Lê Kim Giao là một người nồng nhiệt. Nồng nhiệt với bạn bè, nồng nhiệt với công việc và nồng nhiệt cả trong các thú chơi: chơi cờ, chọi gà, làm thơ...

            Văn chương với anh cũng là một thú chơi. Anh hay nhận xét công việc của mình trong cõi này bằng hai từ Thú lắm! Cuộc đi đọc thơ “tự phát, tự túc”ở Ninh Bình thú lắm. Bài thơ về chơi cờ khắc vào đá tặng hội Chùa Vua thú lắm...Bài thơ bia đá ở  Mỵ Châu am: thú lắm ...

            Mỗi lần thú lắm là một lần bỏ công, bỏ sức. Rạc cả người, khản cả tiếng nhưng... thú lắm! Yêu văn chương thật sự là phải thế. Tôi phục mà không dám theo. Biết sức mình không theo được.

Đang dạy toán cấp III. dạy chính, dạy thêm, cua sớm cua tối. Toán lý hóa dạo ấy hái ra tiền. Bỗng bỏ nghề, thôi dạy, để... làm thơ. Thơ... thú lắm!

Cố nhiên, đời sống sẽ khó khăn, Xuân Diệu ngày xưa còn kêu lên Cơm áo không đùa với khách thơ. Kim Giao không kêu, viết ra câu nào bài nào cũng thú lắm. Hào hứng gặp gỡ bạn bè, hăm hở đọc. Rồi tự lập câu lạc bộ, giúp người mới viết. Bận suốt ngày việc “triều đình” không lương bổng, không thù lao.

 Được cái, người vợ tao khang tốt tính, rất tôn trọng các sáng tác của anh, lại cùng anh tham dự mấy khóa học Hán Nôm để có điều kiện cùng anh bàn bạc và nghiên cứu Đường thi.

Hồi ấy, dễ gần hai mươi năm rồi, anh ào vào phòng tôi ở Hội Văn nhệ Hà Nội, hồ hởi: Báo tin vui với ông Phương, dạo này kinh tế tôi khá rồi! Khoản gì thế? Tôi hỏi.Giải thưởng hay tài trợ?

            Không giải thưởng, không tài trợ.Mình làm gì mà được tài trợ. Thi cử gì mà giải thưởng. Giao hào hứng trả lời. Mình bán nửa miếng đất ông bố đẻ cho. Ồ nửa miếng là đủ.Tiền khá lắm ông ạ. Đủ để ngồi viết, in thơ.

Nghe Giao nói mà vui. Hai lần vui.Vui vì bạn có tiền lại vui vì cái “dễ vui” của bạn.

 Giao đi chùa, chê câu đối của sư.Tranh luận tận tình, sư cũng phải động lòng trần và Giao thì phát hiện ra mình có Thiền căn.

Lê Kim Giao say mê câu đối từ lâu. Khi là người thách, khi là người đối, khi anh sáng tác cả cặp. Anh khoe có lần nhờ ngồi Thiền, tĩnh tâm mà đối được vế thách hóc hiểm: Đàn bà cầm tì bà cầm bằng câu điển tích Chuột bạch thử trinh bạch thử. Anh rất đắc ý thì nhà văn Nguyễn Huy Thiệp, người mến Giao nhưng hay trêu chòng anh lại kính cẩn xin đối tiếp, móc tên anh vào khá ác: Kim Giao hợp không giao hợp. Hơi cụt hứng nhưng không giận, còn coi đó như giai thoại thêm vị cho câu chuyện ứng đối của mình.

            Việc nghiên cứu rồi viết một tiểu luận có tính phát hiện mới về thể thơ   đã có nghìn năm tuổi, lại  là di sản của một nước đông người, nổi tiếng là lắm ý kiến và sành bàn bạc thâm viễn xưa nay, cũng là một việc thú lắm. Thú lắm mà làm.

            Thành hay không thành là chuyện xét sau.Thú cái đã.Tôi trọng lòng yêu văn chương của anh nên anh trao cho tập bản thảo, tôi vội đọc ngay. Vấn đề anh đụng vào kể cũng là “to chuyện”. Phá thừa, thực, luận, kết từ lâu đã là khuôn thước của thơ Đường, giờ đây anh sắp lại, chỉnh đốn thành Duyên Tài Tình Mệnh.

            Lập thuyết hẳn hoi nhưng lại không phải là nghiên cứu hay công trình khoa học gì. Anh cảm nhận từ thơ Đường luật của anh mà luận ra cái tư thế ấy của Đường thi.

Anh nói rồi: Anh không có điều kiện đọc nhiều thơ của các nhà thơ đời Đường cho nên khi dẫn chứng anh cứ hồn nhiên lấy thơ mình ra mà phân tích.

Chắc là cũng thú lắm vì thơ minh họa đúng điều anh nghĩ. Mà đúng là phải vì thơ anh cố nhiên phải sinh từ quan niệm của anh.

Tôi đọc cũng thấy thú lắm trước sự tự tin trong sáng của anh, đến mức cảm thấy luận sai đúng ở đây là không đúng chỗ. Điều tôi muốn nói là lòng say mê của anh trong công việc.

Tôi thèm sự tự tin trung thực của anh.

            DUYÊN TÀI TÌNH MỆNH  là một cách nhìn riêng của anh. Một đề nghị thêm vào chứ đâu phải một tranh cãi để xóa đi. Kể ra thì câu thơ nào có các phẩm chất ấy cũng đều là cần. Nhưng anh quan niệm thế, ít nhất cho thơ của anh thì cũng được chứ sao.

Nhập gia tùy tục. Anh muốn ta bỏ giày rồi đi dép của anh mà vào nhà anh. Thì bỏ giày, thì đi dép. Chân mình vẫn đấy, ai gọt mất đâu mà lo! Vào với nhau mà trà nước, văn chương Thú lắm, Lê Kim Giao !

19-5-2011

                                                            VŨ QUẦN PHƯƠNG .         

Lời giới thiệu 2.

Thầy giáo dạy Toán, nhà thơ Lê Kim Giao – mà tôi được quen biết từ lâu – là người có nhiều câu thơ tài hoa, in vào trí nhớ bạn đọc như:

        Có ai bán cái dịu dàng

Anh mua một gánh tặng nàng làm duyên

Gần đây anh chuyển sang viết và nghiên cứu về thơ Đường .

Thơ Đường của anh có nhiều câu thú vị, khai thác được cái hay, cái đẹp, cái kỳ của tiếng Việt.

Năm Mùi anh viết về con Dê :

XUA ĐÀN LINH NGỌ NẺO THIÊN THAI

VÁCH NÚI   BE  BE   GỌI SỚM MAI

RÂU DỞM   NỬA CHÒM NGƠ NGẤT NGỰC

SỪNG CÙN  HAI   MẨU    VẬT   VỜ    VAI

Với công trình THẦN LUẬT THƠ ĐƯỜNG, tôi nghĩ anh là người tâm huyết với THƠ. Lại không phải không có tài THƠ, không thể không có phát hiện gì đáng kể, nên tôi đã đọc một cách rất thành tâm, chú mục .

Đưa DUYÊN, TÀI,  TÌNH, MỆNH   áp cho Thơ Đường quả thật là “ đốt đốt  quái sự ’’(1)  xưa nay chưa từng nghe.

Nhưng  nghĩ như lớp trẻ bây giờ:

Tại sao không? ( why not ? )

Tức là ta có quyền nghĩ khác người xưa lắm chứ ?

***

Nhà ở của người Việt cổ  chỉ có hai mái, ba gian, năm gian. Nhà mới bây giờ đủ các thứ khối hình .

Nhà xưa phòng khách là quan trọng, bây giờ công trình phụ được đề cao.

Đều là tùy cái nhìn, tùy nhu cầu,  tùy thời đại.

ĐỀ THỰC LUẬN KẾT dù phổ biến, nó vẫn là cách nhìn không phải hoàn toàn thấu triệt- mà chẳng bao giờ có sự thấu triệt với Thơ .

Không có cái khung cứng nhắc nào đó cho một tác phẩm nghệ thuật nói chung.

Tôi thấy cái DUYÊN là một phát hiện, một tên gọi  khá thú vị trong lý luận của Lê Kim Giao.

Tức là cái hứng, là sự va chạm của nghệ sĩ với hiện thực một cách ngẫu hứng, là sự giao cảm đầu tiên  của Nhà Thơ và Bạn Đọc.

TÀI và TÌNH  ta không cần nói nữa. Thường bốn câu giữa thể hiện sự chắc tay, tài và tình của bút pháp thơ Đường.

Tuy nhiên có khi  “ thần cú ’’ lại nằm ở ngay câu đầu hay câu cuối.

Và nếu coi hai câu cuối vận vào MỆNH của bài thơ, của tác giả như trình bày của anh Lê Kim Giao cũng không có gì là quá đáng.

.

Nó là “ Vận mệnh của Đề tài,  và là tâm sự sâu của tác giả, lý do chính để viết bài thơ ấy.’’

  Cảm ơn anh Lê Kim Giao đã cho tôi thưởng ngoạn những bài thơ của anh và khải thị :

Có thể đến với thơ, nghĩ về thơ bằng nhiều lối ngõ, miễn sao khi ra khỏi nó, ta không bị bấn loạn, chỉ còn Mỹ cảm tràn trề .

Đọc Thơ, không chỉ thơ Đường, cảm thấy thú vị trong cái  duyên giao cảm với kẻ tài năng, đa tình, âu cũng là một hạnh ngộ trong đời .

             

          Nhà nghiên cứu Hán Nôm NGUYỄN SĨ ĐẠI

                      Tiến sĩ Văn học

                      Tác giả : Đặc trưng Nghệ thuật

                       của THƠ TỨ TUYỆT ĐỜI ĐƯỜNG)

Lời giới thiệu 3.

Đọc tập THẦN LUẬT THƠ ĐƯỜNG  của LÊ KIM GIAO, thấy được tâm huyết của tác giả trong khảo cứu về một dòng thơ xưa nổi tiếng, những nhận định thật là độc đáo, những tiêu chuẩn đánh giá cũng  mang hồn mới, và ý nghĩa mới mẻ.

Xin có một bài thơ gắn với bốn chữ  DUYÊN, TÀI, TÌNH, MỆNH gọi là tỏ sự đồng cảm .

                           CẢM XUÂN

          ( Cảm nghĩ về tập THẦN LUẬT THƠ ĐƯỜNG

                   và chùm  thơ Xuân tứ Đường thi

             nói về 12 con giáp  của tác giả Lê Kim Giao )

XUÂN ĐẾN CHÀO XUÂN DÁM HỮNG HỜ

GẶP   EM  ,   TA   HÁ   LẠI    THỜ     Ơ

VĂN CHƯƠNG BỊN RỊN  TƠ  CÒN VƯỚNG

THƠ    PHÚ     MƠ   MÀNG TÓC   Đà  SƠ

DUYÊN ẤY  ĐINH  NINH  KHÔN LỖI HẸN

TÀI  NÀY   TRÂN TRỌNG KHÓ LÀM NGƠ

TÌNH TRONG TAO NGỘ HƯƠNG DẦN BÉN

MỆNH VẬN MỪNG AI DẬY TIẾNG THƠ

             Tháng Chạp năm Canh Dần – 23-1-2011

                   PHẠM KỲ NAM

                   Nhà nghiên cứu Hán Nôm

                   Tác giả Tinh tuyển 4000 hoành phi

                                          câu đối Việt Nam

Lời giới thiệu 4.

           

         Bạn đọc đã quen biết Lê Kim Giao như một nghệ sĩ đa tài từng hoạt động trên nhiều lĩnh vực Thi, Kỳ, Nhạc và đã có những thành tựu nhất định, thể hiện một trí tuệ sắc sảo và một tâm hồn mẫn cảm với CHÂN THIỆN MỸ .

Lần này anh trình làng một luận văn nhan đề

                THẦN LUẬT THƠ ĐƯỜNG .

Thần luật ấy được Lê Kim Giao khái quát trong bốn chữ:

                DUYÊN , TÀI , TÌNH , MỆNH.

          Độc giả có thể có những  ý kiến khác nhau về cách khái quát ấy. Riêng tôi, tôi đã trao đổi với tác giả hai điều băn khoăn của mình là:

1. DUYÊN, TÀI, TÌNH không phải là yêu cầu riêng của thành phần nào trong cấu trúc:

 ĐỀ, THỰC,  LUẬN, KẾT  của Thất Ngôn Bát Cú  mà là tiêu chuẩn chung cho tất cả Thơ Ca, thậm chí cho Văn Học Nghệ Thuật nói chung.

2. Còn MỆNH, xem ra không phải cùng một phạm trù với ba chữ trên, ghép vào đây e không chuẩn xác, dễ gây cảm giác  khập khiễng.

Tuy nhiên, cái khát khao tìm kiếm về lý luận của tác giả thật đáng trân trọng.

                                        PHAN VĂN CÁC .

                                         Giáo sư Tiến sĩ .                      

                                         Nguyên Viện trưởng Viện Hán Nôm.

Lời giới thiệu 5.

            Tôi biết Lê Kim Giao đã vài chục năm nay, qua các dòng thơ của anh trên báo, trong các tập   DỊU DÀNG - THƠ, THI KỲ SONG TUYỆT... đã in và nhiều kỷ niệm hoạt động văn học cùng anh.

        

              Lòng nhiệt tình, yêu văn học trong anh gây cho tôi niềm tin ở một cây bút tận tâm, có bản sắc.

Tập THẦN LUẬT THƠ ĐƯỜNG này  anh đã dốc rất nhiều tâm huyết, điều đó dễ ghi nhận  được , tuy nhiên vấn đề đặt ra khá lớn, khó định giải một sớm một chiều.

Tôi cho rằng cần có thời gian để đông đảo độc giả suy ngẫm.

         Nhưng tôi tin rằng sẽ có ích cho một số bạn yêu thích và đang thử viết thơ Đường.

Chỉ lưu ý một điều:

Thơ là một khái niệm tiên đề, ( không định nghĩa, không miêu tả...).

     Vậy không nên quá...tin vào một lý trí, thần luật cứng nhắc, bởi nếu không, các bài sẽ na ná như nhau, hẳn không phải điều Lê Kim Giao ao ước ...

               PHẠM PHÚ BẰNG 

                Tùy quân ký giả  

                    Xuân 2011

Lời giới thiệu 6.

THẦN LUẬT NỌ DẪU CHƯA TỚI MỘT ...

KIM  TÂM NÀY DƯỜNG ĐÃ BẰNG BA  !

 THÍCH TÙY DUYÊN  tặng Lê Kim Giao

Nhà sư gặp ở Chùa Tiêu

Dịu dàng

Dịu dàng

(Có ai bán cái dịu dàng

Anh mua một gánh tặng Nàng làm duyên)

Tặng em N. 1989

Dịu dàng là cánh chim câu

Bay lên mà chẳng làm đau khoảng trời

Dịu dàng là áng mây trôi

Lững lờ mà chẳng hẹn người về đâu

Dịu dàng là ánh trăng thâu

Lúc vui thêm đẹp khi sầu càng xinh

Dịu dàng là men của tình

Nhắp môi đầy uống cả bình lại vơi

**

*

Có ai tìm nấm mồ Tôi

Chăc rằng sẽ gửi ở nơi dịu dàng

--------------------------------------

Bài thơ có bao nhiêu là giai thoại , ta thử ghi lại xem có nhớ hết được không :

1.Nghệ sĩ ưu tú Kim Dung , con rể , con gái của K.Dung đều rất say mê bài này , suốt từ 1989 đén quãng năm 2000 , K.Dung đã ngâm Dịu Dàng cho vô vàn buổi buổi biểu diễn , dạy cho bao nhiêu khoá học ngâm thơ , Dung xin phép tác giả cho đổi 2 câu kết (để tránh ngâm chữ...nấm mồ )

2.Nhạc sĩ Nguyễn Đình Phúc rât thích bài này , phổ nhạc và phát nhiều lần trên đài TNVN

3.Thi Hoa Hậu :hai lần báo Tiền phong dùng 2 câu D . Dàng để mời Hoa hậu trả lời phần thi ứng xử .Hoàng Hải Yến rồi Phan Thu Ngân đã trả lời khá hay...

4Văn Vượng , ghi-ta , xin bài này rồi bị vợ lấy( trộm ) mất nhưng..Nàng dịu dàng hẳn lên và mời tác giả lại nhà chơi và Vượng đệm đàn , Nguyệt ngâm bài D.Dàng này cho Giao và K. nghe

5.Các tuyển tập Thơ lớn của VN đều chọn in Dịu Dàng và luôn luôn in nhầm thêm dòng chữ : Ca-dao!! .Mình bực mình không đến nhận sách

6.Và đến Đài VTTH.VTV3 , anh Lại Văn Sâm nổi tiếng cũng..tương thêm 2 chữ ...ca dao vào sau hai câu D.Dàng , anh ta còn hào hứng nói thêm một câu chắc như cua gạch : Đó là câu ca dao cổ vâng rất cổ...!!!

Đến đây thì tác giả hết chịu nổi , mình đành làm đơn kiện , gửi đến 8 nơi , đưa cả các bằng chứng , cả giấy chứng nhận bản quyền tác giả ..

Cũng may , nhờ cô Hồng Cư tham khảo đạo diễn Tuấn Dũng, gửi thư đến LKG xin lỗi , lại hứa sẽ làm một phim về G.

Mấy lần thất hứa, mình nản, đề nghị in lời xin lỗi lên một tờ báo khiêm tốn nhất là tờ Truyền Hình số76 tháng4/2006... và thế là lần đầu tiên Giao được Đài VTTH Việt Nam VTV3 chính thức xin lỗi và công nhận 2 câu thơ Dịu Dàng là của Lê Kim Giao

Ảnh: Internet

Xuân mê cung

(Lược ghi nói chuyện Xuân -Thơ của nhà thơ Lê Kim Giao – 0953 705 439 )

* Đây là câu chuyện Tình của chàng Si:

Bên cây dương liễu đền Xưa
Một chàng Si đứng đã vừa trăm năm
Đợi em mê đắm bao rằm
Sương buồn bao giọt mấy tăm cá chờ

* Lẽ nào tình yêu lại không mở đầu bằng ánh- mắt- mở- đường của EM?

Ánh mắt

Trong ánh mắt của em ngày vui đó
Em nói rằng tôi đang có trên đời
Cũng ánh lửa của ngày nồng cháy ấy
Em đã nói rằng : em đã yêu tôi

Chiều nay tạnh cơn bão thiêng vừa tắt
Trong mắt em tôi trôi dạt chân trời
Chiều nay buồn cũng trong ánh mắt
Em đã nói rằng : em đã quên tôi

* Bởi lẽ em là một hồn cô đơn…Không phải chỉ hồn em đâu ..Cả hồn tôi và hồn bạn đấy !

Cô đơn

Cô đơn giữa một biển người
Đất thì chê dại mà trời bảo khôn
Trải bao hè khuyết thu tròn
Vầng trăng xinh ấy cô đơn một mình
Cô đơn nặng nghĩa nặng tình
Tựa cây cây ngả tựa đình đình xiêu
Bão giông cũng thể chưa nhiều
Bằng em giá lạnh một chiều không anh
Có ai có bông hồng xanh
Em trồng trước cửa cho thành ban mai
Có ai trắng một đêm nhài
Cầm tay thì mất tặng ai lại còn
Xinh xinh một chiếc cô đơn
Ai mua không bán ai buồn thì cho

Đừng sang sông với con đò
Hãy sang em với hẹn hò Cô Đơn
* Có bao giờ bạn ngắm nhìn một cây Tháp nước bỏ không ? …ở khu Kim liên, Trung tự có một trái tim cô đơn như đang chờ đợi

Tháp nước bỏ không

Thế rồi Tháp nước bỏ không
Bằng lăng tim tím chiều mong mong chiều
Em còn ngài ngại lời yêu
Nắng nghiêng nghiêng nắng lòng xiêu xiêu lòng
Mây thì hun hút trên không
Tháp như một trái tim hồng bỏ quên
Chiều thơ em gặp nửa em
Nửa ngày tan với nửa đêm vô thường
Bó hoa đỏ thắm giữa đường
Có người đau trái tim buồn đánh rơi
Cái chiều em đứng chờ tôi
Để bao nhiêu gió bên Đời nổi giông

Có cây Tháp nước để không
Đợi ai bóng cũng đổ trong ráng chiều

* Em chờ mong gì? Em mong đợi một tình yêu đích thực, một tình yêu thiêng liêng hoà hợp…Tôi cầu mong Bạn và Em gặp và đừng đánh mất như tôi chiều nay

Tình yêu thiêng liêng

Tôi chắc bạn một lần đã gặp
Một tình yêu hoà hợp đến thiêng liêng
Không phải chùm quả đeo vào nhau
Mà chiếc cầu vồng hào quang hoa mắt
Bắc từ Em yêu Anh đến Anh yêu Em…

Nó bền chắc hơn quả cầu chân không
Mười hai ngựa cũng chưa chia kéo nổi
Chỉ khôn hơn lừa mới xông ra chắn lối
Bởi sẽ vèo bay đi như một sợi tơ hồng

Nhưng có thể đang yêu bạn không hay biết
Nó mong manh hơn một sợi nắng vàng
Chỉ một vô tình là than ôi mờ hết
Không thể đền bù
vĩnh viễn nhợt hào quang

Và lúc đó chỉ còn lương thực
Chất ngổn ngang trong kho báu linh hồn
Như tôi chiều nay
Bạn có từng đã chết :
Một tình yêu vĩnh viễn thiên đường??
* Vậy thì hẳn là em phải đẹp lắm?...Vâng ! Cả một tâm hồn thơ mộng trong một nhan sắc tuyệt vời

Đêm hoa hậu

Em ập vào tôi với thân hình sóng biển
Nhấn chìm tôi trong mắt lửa đêm huyền
Dẫn bay theo gót chân trinh nữ
Và toả sáng tôi thành bình minh
khi đón nụ môi em
Đêm vui quá và hoa nhiều quá
Tôi đi tìm người em đang tìm
Sao bỗng trống hoang trong mắt lạ
Thế kỷ sau …ư em ?

Em đẹp quá và tôi yêu cái đẹp
Có lẽ nào chẳng đến để làm quen
Em trẻ quá và tôi mơ mộng quá
Có lẽ nào tôi chẳng viết về em ??
* Có lần đang đánh trận cờ người tranh giải Xuân Quảng Bá, tôi chợt thấy em như một nhành liễu mơ màng…

Cờ người bên liễu

Nhành liễu bên cô Tướng xanh
Có một chồi nâu be bé
Như trên má em:
Một nốt ruồi nâu e lệ thương mềm

Lại chính nơi đó..trời sao hào phóng thế:
Một lúm đồng tiền xoáy thác lửa dịu êm !!

Em ơi! Vụ nổ kinh hoàng ngày mai
giữa lúc Mặt Trăng vấp tan tành vào Trái Đất
Anh sẽ thản nhiên cười
nếu được đứng gần em !
* Nàng đã đẹp và lại đẹp hơn khi nàng rất đỗi dịu dàng:

Dịu dàng

Có ai bán cái dịu dàng
Anh mua một gánh tặng nàng làm duyên
LKG
Dịu dàng là cánh chim câu
Bay lên mà chẳng làm đau khoảng trời
Dịu dàng là áng mây trôi
Lững lờ mà chẳng hẹn người về đâu
Dịu dàng là ánh trăng thâu
Lúc vui thêm đẹp khi sầu càng xinh
Dịu dàng là men của tình
Nhắp môi đầy uống cả bình lại vơi

Có ai tìm nấm mồ tôi
Chắc rằng sẽ gửi ở nơi dịu dàng
Đã bao giờ bạn ngắm một bông quỳnh nở trong đêm chỉ mình bạn…và bài thơ văn xuôi, bức thư tình được viết trong đời

Hoa Quỳnh

( Huởng ứng bức thư tình hay nhất )
Đất!
Đen và nồng
Đã bao lần anh dấu mặt vào vị chát nồng và màu nâu đen của Đất
Đêm nay
Hồn của Đất bỗng trắng trinh trong khiết trên cánh hoa em
Hương của Đất ngọt bừng ngây ngất giữa lòng hoa em
Ôi ! Bông quỳnh kỳ diệu!

Em là quà tặng của đêm huyền thanh vắng, em giữ anh lại không cho lìa khỏi thế gian này không phải bằng cuộng lá xanh gày mà bằng mùi hương ngạt ngào hy vọng
Em cho anh niềm hứng khởi muốn vùng đi vào cõi Vĩnh hằng Tình yêu nghệ thuật.

Em dạy cho anh biết cách sống và kết tinh
Biết cách thăng hoa những hiện thực tối đen của Đất , mát lành của Mưa, êm thẳm của Đêm và ngọt ngào , nồng nàn của vinh quang một giây say đắm.

Dáng của Quỳnh trang nhã, đầy đặn mà không xô bồ, rực rỡ mà không cầu kỳ, như Thiên nga xoè trắng dưới trăng hồ , thiết tha xa vời như cánh chim thiên đường chao liệng, chơi vơi sâu sắc như câu ca dao níu giữ một hồn thơ.

Ôi! Không phải Em mà là Tình yêu của em đang ẩn trốn đâu đây trong đám nhuỵ hoa bí ẩn xoè thành chùm sợi trắng đan cài, khéo léo xôn xao như cung đàn tuyết, rắc bất ngờ trên đó là những hạt nhuỵ mỏng êm như những hạt vàng âm thanh du dương hoà hợp.

Ôi! Không phải Em mà là Tình yêu của em đang mở ra những cánh cửa tinh vi nhất để tan biến cùng anh…Là lý do Anh còn tồn tại trên Đời.

Em lo mặt trời lên ư?
Không có chuyện gì xảy ra đâu .
Vì rằng dẫu sớm mai bông Quỳnh có cụp cánh thì hương thơm tình ái của Hoa đã vĩnh viễn là Hồn Thơ sống mãi của Anh rồi.

Anh yêu Em!
Lê Kim Giao 1990

* Và bạn trai ơi! …Bạn và tôi được vinh dự nhận lấy trọng trách : nói lời tỏ tình tha thiết!
Bạn hãy tin rằng nếu yêu thật, lưỡi của bạn sẽ không thể quá dẻo để hót như chim…bạn hãy nói ngắn gọn chân thành và lòng đầy mơ tưởng:

Lời tỏ tình mùa bão

Trái đất đẹp trời giữa hai cơn Bão
Anh - giông - bão giữa hai lần gặp em !

Ngôi đền tình yêu

“Tôi Vô thần
khi chưa biết em ! "
* Và rồi, dẫu chưa thành công thì bạn cũng tâm nguỵên được là Đường Tiệm Cận mãi mãi với EM:

Đường Tiệm Cận

Đừng là Đường Cắt nhau
Gặp mặt một ngày
Chia tay vĩnh viễn

Đừng là Đường Song Song
Khoảng cách suốt đời
Không lời Ước Hẹn
Xin làm Đường Tiệm Cận
Mỗi ngày một gần thêm

Rồi một chiều
Giông bão sẽ lặng êm
Nơi Vô Định thuyền hai ta hoà một

Ai có biết đâu
Anh có biết đâu
Một khoảng trống
Kiêu sa
Đơn độc
Vẫn bướng bỉnh
lạ lùng len lỏi
Giữa tim nhau

( Viết ở sân trường Amsterdam-Xuân 1990 )
Lê Kim Giao

Còn gì thú vị hơn một chuyến du lịch , đến nơi mà cảnh đẹp như đang nói hộ mối tình Anh

Bên hòn Trống Mái

Lắc lư xe ngựa Sầm Sơn
Thì ra đá cũng thèm hôn giữa trời!
Lứa đôi chỉ cặp này thôi
Còn bao nhiêu đã trôi vùi theo mây
Thảo nào Hòn Trống mê say
Và em - Hòn Mái muốn bay về trời
Cầm tay biển cũng ngậm ngùi
Cầu mong chi một lứa đôi vĩnh hằng ?

Rồi em sẽ khuyết cùng trăng
Sóng anh rồi sẽ giăng giăng bạc đầu

**
*
Thôi đừng dài rộng nông sâu
Để yên Trống Mái yêu nhau một lần

Cánh Yến

Bay lên!
Bay lên!
Nhỏ vào Đại Dương
Một giọt hoàng hôn
Lung linh
tím
biếc
Phất một đường bay giữa trời tiếp biển
Cánh Yến em
đang viết
Khúc trao tình

Tôi cầu xin Số Mệnh Duy Linh
Đừng bao giờ bắt Em
Lập cập trên đường đất rắn
Cái - ước-lệ –Con - Đường
Tưởng chừng bền chặt lắm
Sẽ làm em
Như lũ sẻ tầm thường
Hãy bay lên!
Bay lên !!..
Chỉ để lại đàng sau giọt lửa
Mắt – người - tôi – thương

Nha Trang 12-1998 Có lần bên dòng suối thác vĩ đại Prenn, anh tìm nàng tiên núi trong Điệu Múa kỳ diệu của EM

Khúc dâng bên thác Prenn

( Thương tặng Tây Nguyên ..Để nhớ Kra –Jan- Brill )

Mái tóc trắng tung trời
Thác Prenn…Thác Prenn ơi!
Tóc em bay qua vai tôi

Để múa
Em sinh ra
Để đầy đặn
Để bập bùng
Để run lên
Ôi! Nàng thiếu nữ Tây Nguyên

Hú ..u.. hú..
Hồn tôi – cánh nỏ
Cong vút lên
ước – mơ - kiếm – tìm

Lian Bian vời vợi
Lian Bian xanh xao
Lian Bian…Em nơi nao?

Hầy..hây ..hầy!
Bập bùng..tiếng
Cồng
Lồng ngực tôi
Căng tràn lên
Biêng biếc lên
Tiếng rừng
Tìm Em
Lian Bian …Em nằm đó
Tiên nữ ơi
Mái tóc đây rồi
Mà em gần sao?
Mà em xa sao?
Tây Nguyên xanh…cao…?
Tìm em
Tìm em
Tôi lạc giữa Đồi Tình
Thông xanh thêm một dáng hình
Dáng hình ngẩn ngơ
Xuân Hương ơi!
Cỏ mãi bơ vơ
Bên hồ Than Thở tôi chờ thở than

Có một giây

Khi Người ấy đến
Và em luống cuống
Lời thông minh
tan biến trên môi
Đôi ánh mắt em muốn tìm nơi ẩn trốn
Và Em như trở lại
Một thời

Tôi không kịp thấy lòng đau nhói
Nỗi kinh hoàng nhức nhối mỗi đêm mơ
Tự hận mình sao mà kém cỏi
Để lòng em trống trải đến bây giờ

Cũng may
Người – chồng - trong - tôi
Không tự ái

Chỉ Người – tình - trong – tôi
đau khổ
Dày vò

Lê Kim Giao
1998

Cờ Người bên Liễu

Chiều

Ảnh: Internet

Thơ ư? Thơ mới ư? Mới với ai? Và thơ ư? Đó trước hết phải là tài năng ngôn ngữ, ngọn lửa thần rất tài hoa, rất hiếm hoi… có thể biến các nguyên liệu thịt cá ( rất dễ tanh, ôi ) thành món ăn tinh khiết, có thể dâng cúng lên thần linh, lên Nàng Thơ… nó đâu phải sự tự khỏa thân vô duyên và liều lĩnh… khiến cho người đọc cảm thấy mình đang ăn món ăn của những súc vật vô sỉ… tôi viết và không cho dưới đây là một bài thơ… ( LÊ KIM GIAO )

CHIỀU
(cho L.)
Em rất thích buổi chiều
Khi bụi của những chàng ga lăng theo Em bốc
lên thành mây, bay về Phương Tây… Như
những tín đồ Tây Du về đất Phật
Riêng Anh thì lững thững
Vô hồn – Ra Biển Đông, biển rất chật
Anh mải nhìn những vì tinh tú hóa thân
thành những con tàu thịt da rất thật
Chim hải âu trong anh cũng chết rồi – Tất
Chẳng một cánh trắng nào ngửa bộ ngực
Không vú mềm đón bão chờ giông

Em rất thích buổi chiều
Của những Đức Ông ( chồng )
Sửa lại mọi sai sót mưu mô
từ văn phòng đến nhà nghỉ
Rửa sach sẽ mùi son và cao su
Chỉnh lại bộ mặt cho nghiêm nghị, cho êm ru
Về với vợ chờ mong

Hình như chị cũng vừa xong
Phút điểm trang xóa sạch…
( Đừng giật mình…Anh! )
Ôi ! Buổi chiều ! Serenade…
Ai bảo là chúng ta không hạnh phúc ?

Cái Nước Nam
Nam của đất Bắc – Tây của Đảo Tây
Bảo lưu của Bảo Hoàng
Và Đông của xứ Mặt – trời –
Lặn vì rượu say

Em muốn Anh…
Em muốn Anh…
Bụi của chiều nay !

***

Còn Anh ư?
Buổi trưa…Anh rất thích
Nó gồm cả Bình Minh non tơ
Hoàng Hôn bùi béo
Cái gì buổi trưa cũng lồ lộ ngần ngần

Lồ lộ…cả đến bộ mặt anh ( hẳn thế rồi )
Mười phần giả dối… cũng lộ cả
Mười một phần dã thú cuồng si

Buổi trưa! “noon or after noon ? “
Nó là lời khinh khi
Một lũ giả nhân, giả Đạo giả Thiên Thần
Và em yêu chúng cùng khuôn mặt anh
Chỉ trừ khi lũ chúng ( ta )
Muốn giả cả thi nhân
Anh hẳn đã thuộc lòng
Quá cả lưỡi
Tình yêu của em
Dài chi hơn lá, lớn chi hơn hoa
Và tất cả béo gầy méo lệch
Sẽ kê bằng khi em cất tiếng ca
Cái tiếng ác điểu Bông Lau
Lông rực rỡ năm màu
Hấp gợi và chuyên xé xác lũ chim sâu

Ha ha ! Chỉ đáng thương cho một lũ ngan già
Nâng mục kỉnh tìm nơi em, đất lạ
Cho Nàng Thơ có xưa hạ đôi cánh mềm băng giá
Còn đâu ? Còn đâu ?
Chỉ Hố Đen
Thăm thẳm giữa EM

Đột nhiên Em lại
Rất yêu ĐÊM !

Lê Kim Giao - Bước thơ du lịch bốn phương

Ảnh: Internet

TRÊN SÓNG LY GIANG

Nước ly giang
Trong suốt tựa lòng em
Bỗng nổi sóng xanh
Khi thuyền anh vừa tới

Dẫu chẳng mái chèo xưa
Cánh buồm trôi nổi
Chiều hóa cơn giông
Khi ánh mắt vừa hoang

**
*
Mây ơi! Cứ trôi đi
Vội vã giăng hàng
Cánh Đại Bàng Anh
Vụt qua cơn gió lạ

… Em chợt thấy một chiều không êm ả
Sóng lòng Anh cuộn cả sóng lòng em

1-5-2009

THÙY ĐIẾU LY GIANG
(Buông câu bên bến Ly Giang)

Năm cây tre
Cong cong thành bè
Bến Ly Giang
Trong như mê

Những con Rùa
Mai vây lấp lánh
Chú cá Trình
Đuôi điện lập lòe...
Mãi chẳng thấy Em
Nàng cá vàng cổ tích
Đem đến cho ta
Lời ước si mê
**
*
Chiều rơi
ánh trăng
Mắc vào lưỡi câu Ta
Câu Thơ
Chơi vơi...

1-5-2009

KHUYNH THÀNH

Người đẹp đến
Thành đã rung rinh
Người đẹp đi
Đá vênh
Thành đổ

Trái tim khô
trong ngôi mộ cổ
Bỗng bừng bừng máu tươi
Lửa ở đâu đó
Cháy bỏng cỏ chân trời
Cánh chim thơ
Mũi tên trên nỏ
Vùn vụt bay
Mang theo im Lặng
Mạnh hơn vạn chiến binh
ít lời
**
*
Người đẹp không quay lại
Bài thơ
Thành ngôi mộ cổ

Chỉ Cỏ
Mãi xanh tươi

Quế Lâm 2-5 2009

BÊN ĐÁ THIÊN NIÊN

… Không phải đá đâu... NGỌC đấy!
Không phải Ngọc đâu... TÌNH đấy!
Không phải Tiên đâu... EM đấy

Cùng Anh
Đá ngàn năm đang run rẩy
Đừng vô tình
Anh hóa đá
Kìa EM!!

HAI BỨC THƯ, MỘT ĐẠO THIỀN…

Ảnh: Internet

(  Sau khi đọc tin, nhiều bạn đọc muốn xem chi tiết 2 bức thư có liên quan đến 2 đôi câu đối ở Thiền Viện Trúc Lâm Tam Đảo, tôi xin ghi lại chính xác và đầy đủ bức thư của Hòa thượng Thích Kiến Nguyệt trả lời và lời hồi âm của tôi – Lê Kim Giao
Tôi nhận thấy sự cẩn trọng của quý Hòa thượng trong từng lời từng chữ , tôi vô cùng cảm ơn thịnh tình của Cụ, dù bận việc vẫn giành cho những dòng nhiều kiến thức và tâm huyết. Tôi không dám mạo bàn về những điều quá sâu trong Thiền học, chỉ xin được lắng nghe và trình bày vài ý sơ đẳng của mình, chắc hẳn sẽ nhiều chỗ sai sót, rất muốn được nghe những chỉ dẫn chân tình và uyên bác của Cụ )

Bức thứ nhất  : Hòa thượng Thích Kiến Nguyệt  gửi  Lê Kim Giao
Vĩnh phúc ngày 30 tháng 7 năm 2009
Kính gởi Bác Lê Kim Giao
Trước nhất chúng tôi có lời cảm niệm tấm lòng của Bác đã quan tâm đến Thiền Viện nên đã có lời đóng góp chân tình ,  chính xác về hai câu đối trong chính điện của Thiền Viện, ngoài ra còn gởi tặng quyển thơ  “Thi kỳ song tuyệt ” .Kiến Nguyệt xin chân thành cảm ơn Bác
Trước đây KN được quý thầy Tri Khách cho biết và cũng đã nhận dược thư của Bác về hai câu đối . Nhưng vì quá bận và cũng không muốn biện minh, vì nếu không khéo thì tâm lại kẹt vào “ phải -  trái, đúng -  sai, hơn thua “ của người đời , trái với lẽ đạo , vì đạo và đời có những cái khác  nhau  .
Bác đã biết chủ trương của Thiền là “ Bất lập văn tự, giáo ngoại biệt truyền, trực chỉ nhân tâm, kiến tánh thành Phật “ . Vì vậy Thiền không có một pháp cố định ( “ Không một pháp cho người “) trong khi đời thường thì sống trong đối đãi  “ phải – trái , đúng – sai,  tốt -  xấu, thiện -  ác “ nên tâm thường mắc kẹt trong những phạm trù, những quy ước …do người xưa quy định về niêm luật. âm vận, phép đối…từ đó mà tâm hay dính mắc bởi : hay, dở, đúng sai…nên chân tâm ( Phật tánh ) bị che mờ.
Cửa Thiền là nơi “ tháo chốt , nhổ đinh “ cho hành giả, tức là phá tung những qui tắc , ước lệ của thế gian…để tâm không bị kẹt, bị dính mắc, từ đó đưa đến bất an …
Hơn nữa Thiền giả không thể dùng “ thế trí biện thông “ để kiến tánh, để ngộ đạo hay sống Thiền .Vì vừa suy nghĩ là chân tâm bị che mờ, vừa khởi niệm đúng sai là rơi  vào mê, không còn giác và thiện tâm bị che lấp bởi vọng niệm…Sơ Tổ Trúc Lâm ( tức Phật hoàng Trần Nhân Tông ) đã dạy :
“Đối cảnh vô tâm chớ hỏi Thiền” tức là đối với cảnh mà không khởi niệm, không dính mắc thì ngay đó là Thiền .
Vì những lẽ trên mà chúng tôi yên lặng, không muốn giãi bầy.
Nay được thư và sách của Bác , trước sự chân tình Bác mong muốn KN hồi âm mà KN có những lời này, có gì không đúng mong Bác bỏ qua …
Trước nhất KN xin phép nói sơ về Thiền và phương pháp khai thị của các vị Thiền Sư: – để giúp cho Thiền giả không mắc kẹt vào ngôn ngữ văn tự , mà quên đi ” chân tâm “ hằng hiện hữu , sáng ngời nơi tâm mình…các Thiền sư thường dùng nhiều thủ thuật : hỏi đông đáp tây, hỏi nam chỉ bắc , hoặc đánh, hoặc hét, hoặc dựng phất tử…để trả lời, để giáo hóa , khai thị cho thiền giả …chúng tôi xin trích dẫn vài mẩu chuyện vấn đáp giữa các vị tăng đi cầu pháp với chư vị Tổ sư để Bác hiểu thêm về Thiền , để Bác thấy cùng một câu hỏi mà mỗi vị thiền sư khai thị khác nhau, không theo nghĩa lý, khuôn phép đời thường , luôn luôn với tinh thần “Bất lập văn tự “ ( không kẹt vào ngôn ngữ văn tự , hay khuôn phép cố định nào của Thế gian …)
Ví dụ cùng một câu hỏi “ thế nào là ý tổ sư từ Ấn Độ sang “
Bác sẽ thấy mỗi vị thiền sư trả lời, khai thị khác nhau:

1. 1. Có một vị tăng hỏi ngài Triệu Châu : – Thế nào là ý  tổ sư từ Ấn  Độ sang ?

Sư đáp: Cây bách trước sân
Tăng thưa ; Hòa thượng chớ đem cảnh chỉ người
Sư đáp : ta chẳng đem cảnh  chỉ người .
Tăng hỏi lại : Thế nào là ý tổ sư từ Ấn Độ sang ?
Sư đáp : Cây bách trước sân

1. Thiền sư Pháp Hội hỏi Mã Tổ -  Thế nào là ý  tổ sư từ Ấn  Độ sang ?

Mã Tổ bảo:” Hãy nói nhỏ, ông đến gần đây ta nói cho nghe ! Pháp Hội đến gần, Mã Tổ tát cho một tát , rồi bảo: – Chẳng thể cho người thứ ba biết  . Đi đi !ngày mai đến  !
Hôm sau Pháp Hội một mình vào pháp đường thưa – Thỉnh hòa thượng nói!
-Hãy đợi lão tăng thượng đường ra hỏi, ta sẽ vì ông chứng minh.
Sư bỗng có tỉnh , liền thưa : – Lễ tạ đại chúng chứng minh?
( Bác đã hội được ý Tổ sư từ Ấn Độ sang chưa ? )

1. 3. Có một vị tăng hỏi Thiền sư Thạch Sương: Thế nào là ý  tổ sư từ Ấn  Độ sang ?

Sư đáp ; Trong không một phiến đá
Tăng lễ bái
Sư hỏi :- Hội chăng?
Tăng thưa :  Chẳng hội
Sư bảo :- May! Ngươi chẳng hội, nếu hội, ngươi đã bị vỡ đầu.

1. 4. Có một vị tăng hỏi Thiền Sư Thạch Đầu: – Thế nào là ý  tổ sư từ Ấn  Độ sang ?

Sư đáp: -Hỏi cây cột cái đi!
- Con không hội.
- Ta cũng không hội
Thiền sư Việt Nam thì sao ?- Các ngài dùng thi văn để trả lời.
Có một vị tăng hỏi ngài Tuệ Trung thượng sĩ :- Thế nào là thanh tịnh pháp thân ?
Tuệ Trung đáp
– Chui rúc trong đám phân trâu
Ra vào trong nước đái quỷ
Cũng câu hỏi đó Phật hoàng Trần Nhân Tông trả lời:
-Chén vàng đựng phân sư tử
Người đen đúa vác bó hương thơm ?
( Thế trí biện thông có thể hiểu và đến được chỗ này không Bác ? )
Kính thưa Bác ! Chúng tôi biết 2 câu đối trên đã làm cho nhiều học giả khó chịu và phê phán vì không đúng niêm luật của thể loại câu đối , tại sao một Thiền Viện lớn như vậy mà để 2 câu đối không chuẩn như vậy?
Xin thưa hai câu đối đó là của Thầy chúng tôi cho, nên chúng tôi trân trọng đặt ở Chính Điện . Ngài là Thiền sư Thích Thanh Từ. Như trên đã nói Thiền sư thì tự tại, không theo khuôn phép thế gian , không mắc kẹt vào sự khen chê của các học giả …chúng tôi không sửa là trên tinh thần đó. Nếu chúng tôi sửa thì chúng tôi còn dính mắc – đúng sai của  thế gian . Theo chúng tôi thấy Ngài nói lên lẽ thật, xuất phát từ chân tâm, không kẹt trong ngôn từ đối đãi , qui ước của thế gian , không chau chuốt ngôn từ để kém đi sự bình dị và đạo lý chân thật
Qua lời và ý nghĩa của câu đối I, chúng ta thấy hết sức mộc mạc nhưng hàm chứa một lẽ thật về đạo lý :
Phước đức sâu dầy là do gieo nhiều nhân lành mà đạt được quả phúc lớn.
-  Tuệ giác là tuệ bát nhã ( không thể dùng từ  tuệ linh) trí tuệ này có được là do chúng ta hành sâu  Bát Nhã Ba La Mật Đa mà có được
-  Nếu muốn chỉnh sửa câu đối cho đúng niêm luật , chúng tôi có thể sửa lại:
PHƯỚC ĐỨC SÂU DẦY DO GIEO NHÂN ĐẠT QUẢ
TUỆ ĐĂNG THƯỜNG CHIẾU BỞI TINH TẤN HÀNH THIỀN
Nhưng chúng tôi không sửa trước là vì tôn trọng lời  dạy của Thầy, sau là chúng tôi thấy khi sửa câu đối tuy tương đối chỉnh hơn nhưng không sâu sắc, không nói lên được chỗ cần nhấn mạnh, cần nhắc nhở thiền giả phải hành sâu Bát Nhã Ba La Mật Đa mà mới có tuệ giác , và như trên đã nói khi viết câu đối với tinh thần như vậy thì mất đi tinh thần sống Thiền…
Đối với câu đối II
PHẬT PHÁP CHỈ ĐƯỜNG LÌA MÊ VỀ BẾN GIÁC
THIỀN TÔNG KHÔNG LỐI TRỰC NGỘ ĐẾN CHÂN NHƯ
Từ chỉ đường tức là có đường, dùng chữ có đường thì xét về mặt đối rất chuẩn , nhưng chưa lột được chân lý quan trọng là Phật pháp chỉ cho người ta con đường để lìa bến mê về bờ giác, dùng chữ có thì không nhấn mạnh được ý dẫn dắt , chỉ đường , không nói lên được điều quan trọng và cao quý của Phật pháp , vì bị gò ép trong khuôn sáo đối ngẫu nên thiếu tinh thần thiền
Tóm lại , các câu đối này không đúng niêm luật của thể loại câu đối . Nhưng để chỉ bầy lẽ chân thật cho mọi người hiểu một cách giản dị, không văn chương, không kẹt bởi ngôn từ cú pháp của thế gian và để tôn trọng lời dạy của Thầy, mà có thể qua đó chúng tôi chưa lĩnh hội hết ý nghĩa của lời Thầy dậy qua câu đối. Vì có thể ngoài nghĩa lý, nó còn chứa đựng tinh thần Thiền là tháo chốt nhổ đinh, tôn trọng lẽ thực không chau chuốt .
Vì chúng tôi là hành giả không phải học giả, nên văn chương chữ nghĩa kém, và để thực hành lời Phật dậy
“ như tảng đá kiên cố gió thổi không lay động, người trí tâm an định, bất động trước khen chê” nên chúng tôi im lặng, không muốn biện minh hay tranh luận về vấn đề này, mong Bác hiếu cho…
Cuối thư , xin thành tâm chúc Bác  “THÂN TÂM THƯỜNG AN LẠC, VẠN SỰ KIẾT TƯỜNG NHƯ Ý”
Kính thư
Tỳ kheo Thích Kiến Nguyệt
Bức thư thứ hai : Thư trả lời của LÊ KIM GIAO – nhà hoạt động VHNT –Hà Nội

Hà nội ngày 11 tháng 8 năm 2009
Kính gửi Hoà thượng Thích Kiến Nguyệt
Trước hết, xin được cảm ơn quý hoà thượng  đã có thư hồi âm ( dù chậm 3 tháng ) , không ai dám trách cứ một nhà sư bận quá nhiều việc Đạo, việc Đời .
Qua thư hồi âm, tôi thấy có  nhiều điểm có thể trao đổi thêm , hoàn toàn cá nhân , nhằm sáng tỏ nhiều điều về Đạo, mà chính tôi cũng đã suy nghĩ nhiều năm qua : ( rất mong lượng thứ sự thô thiển )
Tôi cứ nghĩ Phật Đạt Ma cũng là một con  người, ngài đã tự nghĩ ra Thiền Đạo, vậy thì ta cũng có thể đặt mình vào vị trí ấy, thử nghiệm xem sao ?
Sau nhiều năm thử nghiệm, tôi cũng  có một số kết quả khả quan ( khá nhiều các bài thơ , câu đối, ca khúc    viết trong lúc nhập thiền   và hình như nó vượt sức thật sự của tôi…tôi sẽ đưa minh hoạ kèm theo đây, không phải để khoe khoang, mà chính là muốn tìm hiểu Thiền Đạo )
Nay lại được trao đổi với quý hoà thượng, xin cho phép tôi thẳng thắn và thực sự cầu thị
Phần thứ nhất: QUAN NIỆM VỀ  THIỀN ĐẠO
Theo tôi, mọi chuyện sẽ rất đơn giản, không hề có lý luận siêu phức tạp, nguỵ biện, tỉnh lẫn mê, sai lẫn đúng, hình thức lẫn với nội dung…bởi lẽ chính đức Phật đã ngồi 49 ngày đêm dưới gốc cây bồ đề, tự tìm cách theo dõi hơi thở , điều hoà thể xác, trí não  ,  nhập vào trạng thái Thiền, trả về cho bộ não sự trong trẻo, không vướng bận, dần dần hoà nhập được  với khí chung của vũ trụ, từ đó, tự nhiên bộ óc thông tuệ, hiểu rất nhiều việc lớn nhỏ mà người đời chưa biết rõ, sau đó các đệ tử đem các câu hỏi đến, được Người trả lời một cách vắn tắt , họ ghi thành kinh, tìm cách giải rõ thêm (!? ) và đem hướng dẫn người đời (  chứ Phật tổ hoàn toàn không viết kinh )
Vậy thì con đường mà Ngài đi, ( không chỉ đường đâu , vì làm gì có đường mà chỉ, mỗi người chính là một con đường vậy ) là con đường tự mình ngồi Thiền, tạm coi là : Hoà khí, định tâm, làm cho bộ não luôn ở gianh giới của Động và Tĩnh, tỉnh và mê, thức và ngủ…Đó là một cái bờ cực nhỏ , chỉ như một cây kim đứng đu đưa trước gió hút 4 bề , 8 hướng, ngàn phương…, đó là bờ Thiền ( chữ mà tôi dùng trong câu đối sửa là có căn cứ như vậy ) người đã duy trì được ở nơi đó suốt 49 ngày đêm, điều mà đại đa số các nhà sư hiện hành cũng chưa làm được… sẽ thấy bộ óc được giải phóng , có thể bật ra nhiều hiểu biết thông tuệ hơn  người ( tôi chưa muốn để cả cuộc đời cho Đạo nên không dám ngồi lâu, sợ còn nợ đời nhiều việc chưa làm, và quan trọng hơn cả là tôi biết mình không có được bẩm sinh cực kỳ thông minh để có thể vượt qua các bế tắc khi tìm hiểu các bí mật của hệ thần kinh chính mình, tôi lo mình sẽ bị …tẩu hỏa nhập ma …)
Dĩ nhiên phải vượt qua rất  nhiều khó khăn ( khổ ải ) bởi sự chống đối của  BỘ ÓC CHÍNH MÌNH
( chẳng có ma quỷ, yêu tinh yêu tiếc nào đâu )…và dĩ nhiên phải vượt qua các quy ước mà trước đó nó ăn sâu vào não, luôn níu kéo con người về sự mòn mỏi, nhàm chán , chậm chạp, không thể vụt bay lên cõi minh mẫn được
Những câu chuyện mà hoà thượng viện dẫn ra có thể làm nhiều bạn tôi hoa mắt, hoa tâm nhưng rất thú vị là nó lại càng làm tôi tin tưởng mình đã nghĩ đúng về Thiền Đạo:
Tôi nghĩ các vị được hỏi :Triệu Châu,  Mã Tổ, Thạch Sương, Thạch Đầu…đều đang bận quan tâm đến cái Bờ Thiền  như cây kim đứng thẳng trong đầu họ, thẳng đứng như cây bách, như cây cột cái…, và khó vượt như húc đầu vào đá tảng, đang đe doạ cái đầu của chính họ, họ có quan tâm đến câu hỏi ấy đâu ??  Ý họ là nếu vượt qua được cái bờ thiền đó thì các câu hỏi ấy có gì mà phải trả lời, có gì mà chẳng trả lời được?! và dụng ý sâu xa chính là khuyên các thiền giả hãy để hết tâm trí của mình vào việc nhập định đó
( thử hỏi lúc đang bế tắc đó, các việc hình thức , khoa trương…có ý nghĩa gì ?? )
Đó là quan niệm của tôi về Thiền Đạo, tôi tin rằng rất gần với quan niệm của nhà vua Trần Nhân Tông và Thiền Viện Trúc Lâm…
Phần thứ hai:
CÂU ĐỐI, TÍNH VĂN HỌC NGHỆ THUẬT VÀ GIÁ TRỊ VĂN HOÁ NƠI CỬA THIỀN
Sau khi đọc kỹ thư cùa ngài,với tình bầu bạn,  tôi thấy một số điểm sau
Nếu chỉ là lời văn của Thầy, ta nên để hai tấm chữ đó gần nhau, không nên để thành đôi vế đối ở 2 bên điện,  ngoài ra, nếu sửa lại như ý của Cụ thì thú thực : câu sửa đó vẫn hỏng ( xin thứ lỗi ) vì quý hoà thượng chưa quan tâm , chưa nắm vững  luật đối ( mà điều này có thể biện minh thế nào khi chính nhà vua Trần Nhân Tông, sư tổ Thiền đạo…lại viết rất chuẩn các câu đối ???)

PHƯỚC ĐỨC SÂU DẦY DO GIEO NHÂN ĐẠT QUẢ     mà   Cụ  đối  là :
TUỆ ĐĂNG THƯỜNG CHIẾU BỞI TINH TẤN HÀNH THIỀN
Thì phạm quá nhiều sai sót ;
dầy ( tính từ ) không thể đối với chiếu ( động từ )
gieo ( nôm ) không thể đôí với tinh ( hán )
Nhân ( danh từ ) không thể đối với tấn ( động từ )
Xin hãy xem lại câu của Lê Kim Giao :
TUỆ LINH THÔNG SUỐT BỞI HOÀ KHÍ ĐỊNH TÂM
Sẽ  thấy chuẩn hơn về ngôn từ nhưng quan trọng hơn cả là nó vạch ra phương pháp lớn  của Thiền

Theo tôi, Thiền là để bộ óc thông minh lên, nhận ra đúng sai, để giải đáp các câu hỏi từ nhỏ đến lớn , ví như từ làm sao viết cho hay hơn,làm sao tuổi thọ cao lên  rồi đến các câu cực khó như đâu là trước sự sống, đâu là sau cái chết ? bản chất của linh hồn ?? …
Các câu hỏi đó chỉ các bậc Thiền sư thật sự xuất sắc    ( do bẩm sinh quyết định phần rất quan trọng, không phải chỉ muốn mà được ) và khi đã đạt đến mức rất cao mới có thể trả lời được…
Tuyệt đối không có sự né tránh và càng không thể lệ vào sự hướng Thiền mà làm cho năng lực của mình ngày càng kém đi ?? Chẳng lẽ cứ phớt lờ tất cả cái hay cái đẹp của Thơ Văn nhạc hoạ mới là gần với Thiền sao?
Ấy là tôi chưa dám nói đến ở ngay Đại điện , nhiều khách trong , ngoài nước quan chiêm, ta nên tôn trọng người đọc , đó cũng là nét văn hoá nơi cửa Thiền , rất mong Quý hoà thượng xem xét
Cuối cùng xin hãy lưu ý chữ niêm luật ( luật dính ):
Chỉ ở trong thơ Đường Thất ngôn bát cú ( 8 câu, 7 chữ ở một câu ) mới có niêm luật, ở câu đối thì không có , đó là luật khi chuyển từ câu chẵn sang câu lẻ tiếp sau (  câu 2 sang 3, câu 4 sang 5, câu 6 sang 7 ) thì chữ thứ hai phải cùng vần bằng trắc
Ví dụ :
TIẾN SĨ GIẤY

Cũng cờ cũng biển cũng cân đai
Cũng gọi ông nghè có kém ai          ( Chữ  thứ hai : gọi là trắc )
Mảnh giấy làm nên thân  giáp bảng   ( chữ thứ hai  : giấy buộc phải là trắc )
Nét son điẻm rõ mặt văn khôi             ( chữ son là bằng , đòi chữ thân là bằng )
Tấm thân xiêm áo sao mà nhẹ          ( chữ thân phải là bằng )
Cái giá khoa danh ấy mới hời            (Chữ giá là trắc)
Ghế chéo lọng xanh ngồi bảnh choẹ  ( chữ chéo phải là trắc)
Nghĩ rằng  đồ thật hoá đồ chơi
Do vậy ở câu đối mà dùng  niêm luật là hoàn toàn sai, phải nói là :đối luật
( Ngoài ra không nên lệ vào lời của người thầy gần mà quên mất  sư tổ xa, tôi tin rắng nếu ngài Trần Nhân Tông có chọn cũng khó mà chọn câu trên được…)
Tôi nghĩ  khi đã đi đúng Thiền đạo , tuệ  linh thông suốt, văn lực sẽ nâng cao, dĩ nhiên còn phải có phần bẩm sinh năng  khiếu …( tôi không dám mong hành giả viết như học giả  đâu, chỉ mong sự thật thà thẳng thắn nhận sai như những người bầu bạn tâm tình thường xử, lúc đó cả hai sẽ tôn trọng nhau hơn và chắc chắn sẽ giỏi hơn…)
Riêng tôi, tôi chỉ ngồi Thiền khi bộ não lâm nguy ( lúc tôi bị bí chữ, bí ý, bí vần …) và thường sau đó tôi tìm ra các giải pháp khá thú vị…
Kết luận ;
Tôi hy vọng quý hoà thượng sẽ đọc kỹ  những dòng này, rồi có hồi âm cho tôi, một người ham thích văn học và Thiền học …Đúng sai cũng chẳng phải quan trọng lắm , miễn sao kiến thức của mình tăng lên, còn câu đối sửa cũng hay mà không sửa  cũng hay, có thể chuyển sang 1 bên như tôi nói sẽ giữ được câu của Thầy , mà lại không phải bận tâm về  vế đối , cũng là một ý tốt
Tạm dừng, kính chúc vui mạnh và …xin bỏ quá cho điều gì chưa phải…
Mong dịp gặp gỡ bên gốc cây, cùng đàm đạo và thương quý nhau

Lê Kim Giao


Vài điều minh hoạ , các tác phẩm viết trong lúc ngồi THIỀN ( của LÊ KIM GIAO )

1. Khi được mời viết “ Lời mở Trống hội Thăng Long “ tôi cảm thấy quá khó, so với sức học non nớt của mình, sau khi cố gắng viết thử nhiều lần , thất bại, tôi ngồi nhập Thiền,    ( tôi có tự nghĩ ra một cách nhập rất nhanh vào tình trạng nửa tỉnh nửa mê , nếu gặp gỡ tôi có thể trình bày để quý hoà thượng tham khảo ) và chỉ trong đêm đó bài viết  tôi ghi lại mà chẳng biết mình viết cái gì, sáng hôm sau đọc lại thấy ổn…

LỜI MỞ TRỐNG HỘI THĂNG LONG
Nhớ ngày ấy
Ngũ sắc mây thiêng, lòng trời rộng mở
Thấp thoáng Phong Châu : voi trắng trống đồng
Hồn Lạc Việt muôn năm về tụ hội
Đại La  xưa bay một bóng Linh Rồng
Để hôm nay
Thiên kỷ Việt ngàn năm trang sử mới
Đất trời Nam rung
Trống hội Thăng Long !
Và  rồi lời đó đã được phát 8 giờ sáng ngày 1 tháng 10 năm 2000, mở màn cho ngàn cây trống, khai mạc tuần lễ 990 năm Hà Nội, Thăng Long…Nay đã gần sang 2010 và tôi vẫn hy vọng lời mở này vẫn được sử dụng trong Đại lễ  Ngàn năm…

1. Khi Hồng Quang , bạn  tôi có nghĩ ra một vế ra Đối, cả 10 năm qua, nhờ nhiều bạn mà chưa ai đối được, bèn đặt một giải là 100 Đô la cho ai đối được, vế đó như sau:

Đàn  bà  cầm  Tỳ  bà  cầm

Tôi biết chuyện này  vào năm 2008, lúc tôi đang quyên góp tiền để dựng một bài ca khúc “ Chu Văn An mái trường mến yêu “  kịp 100 năm ngày thành lập trường ( tháng 5 năm 2008)  và đang thiếu độ vài triệu…, nếu đối được thì đủ tiền làm đĩa hát, ca khúc do tôi sáng tác , NSND Quang Thọ hát,  điều đó với tôi, vừa là một học sinh cũ, vừa là một thầy giáo cũ của trường Chu Văn An có ý nghĩa lớn biết chừng nào…
Và cũng trong một cố gắng hết mình , thất bại, tôi ngồi Thiền và bật ra câu đáp:

Chuột bạch thử Trinh bạch thử

( Chú ý Tỳ bà cầm là một cây đàn, Trinh bạch thử là một con chuột có danh trong văn học dân gian: chuyện Trinh thử…, chữ cầm vừa hán vừa nôm, vừa danh từ, vừa động từ  thì chữ thử cũng vậy…)
Tôi lo anh bạn không biết chuyện Trinh thử , đã phải chụp cả mấy trang để anh xem, may mắn đó là người am hiểu và giữ chữ tín,  anh vui vẻ trao tặng 100 đôla trước nhiều bạn tôi chứng kiến, tôi có hứa khi làm đĩa sẽ in ảnh của anh vào bìa đĩa hát  như một người người góp sức ( và tôi đã làm được )
3. Khi đọc vế ra đối của Đoàn Thị Điểm:

Da trắng vỗ bì bạch

Thật sự tôi khiếp hãi vì quá sức của mình, sau thấy mấy vế đáp của ai đó chỉ tàm tạm, không hay, tôi chót…nói khoác với bạn ( gái ) mình là sẽ làm hay hơn… Thế là tiến thoái lưỡng nan!
May quá lại dùng Thiền pháp…và vế đáp bật ra trong đêm như sau:

Chuột tơ dòm tí ti

Xem lại, sáng hôm sau, tôi thấy mừng vì ngoài chữ tí ( chuột) ti (tơ) còn có ý tinh nghịch với văn cảnh là trong phòng tắm một cô gái xinh đẹp khoe mình da trắng, ngoài cửa anh trai tài khoe chú chuột tơ…
4. Gần đây nhất chính là đôi câu đối viết cho địa danh Ngã Ba Đồng Lộc, nơi 10 cô gái thanh xuân hy sinh vì nước, tôi đã viết trong đêm :

Nghĩa cảm Tây Đông * Dòng máu Việt

Đường thông Nam Bắc * Sắc hoa Xuân

Đôi câu này được ông Võ Hồng Hải, Giám đốc Sở Văn Hoá – Thể thao Hà Tĩnh rất thích và vừa mời tôi vào ngày giỗ các Cô :24-7-2009…Tôi cũng hy vọng sẽ được dùng dòng chữ đó
Còn nhiều lần như vậy nhưng tôi không thể kể hết ở đây, hy vọng gặp gỡ , trao đổi biết đâu chẳng bật ra những đóng góp có ý nghĩa cho chính Thiền Viện Trúc Lâm Tam Đảo , nơi cả tôi và quý hoà thượng Thích Kiến Nguyệt cùng yêu mến…
Kính thư
Hà nội 11-8-2009